Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, thời gian qua, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Nghệ An đã tích cực tuyên truyền và chủ động nắm bắt các nguồn thông tin có liên quan thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của ngành kiểm sát trong công tác bảo vệ lợi ích công, trong đó có lĩnh vực bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên trên địa bàn. Thông qua hoạt động kiểm sát, đơn vị đã kịp thời xác minh, ban hành kiến nghị yêu cầu các cơ quan chức năng khắc phục vi phạm, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Nghệ An tiếp nhận và xác minh thực địa làm rõ những phản ánh của người dân.

Cụ thể, qua công tác kiểm sát tại địa bàn và làm việc với Ủy ban nhân dân xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Nghệ An đã phát hiện một số tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý môi trường và xử lý rác thải sinh hoạt. Trên cơ sở đó, đơn vị đã ban hành kiến nghị số 218/KN-VKS-DS ngày 13/3/2026 yêu cầu UBND xã thực hiện các biện pháp khắc phục. Sau khi tiếp nhận kiến nghị, UBND xã Quỳnh Anh đã nghiêm túc triển khai thực hiện và có văn bản trả lời kết quả thực hiện kiến nghị đến Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Nghệ An. Ngày 03/4/2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Nghệ An đã lập đoàn công tác tiến hành khảo sát và kiểm tra kết quả thực hiện kiến nghị của UBND xã Quỳnh Anh, kết quả cho thấy công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn có nhiều chuyển biến tích cực, tình trạng rác thải tồn đọng giảm rõ rệt, góp phần cải thiện cảnh quan và điều kiện sống của người dân.

Hình ảnh bãi rác trước và sau khi Ủy ban nhân dân xã Quỳnh Anh tiến hành giải tỏa và tập kết rác về đúng nơi quy định.

Tiếp tục phát huy vai trò kiểm sát, nhận được thông tin phản ánh của người dân trên mạng xã hội, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 –Nghệ An đã tiến hành khảo sát thực tế tại kênh Nam Vực Mấu thuộc khối 13, phường Quỳnh Mai và thôn 16 xã Quỳnh Văn, tỉnh Nghệ An. Qua khảo sát, đơn vị ghi nhận tình trạng rác thải sinh hoạt, động vật chết bốc mùi hôi thối bị xả trực tiếp xuống kênh thủy lợi thuộc quản lý của Xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai, gây ùn tắc dòng chảy, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Đặc biệt, cách đó khoảng 500m của  dòng chảy là nhà máy nước của phường Quỳnh Xuân cũ, lấy nguồn nước này làm nước sinh hoạt có thể tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng nước sinh hoạt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm, ảnh hưởng sức khỏe của người dân.

Trước thực trạng trên, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – tỉnh Nghệ An đã tiến hành xác minh thực địa và làm việc với đại diện Xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai và UBND phường Quỳnh Mai, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Nghệ An xác minh thực địa tại kênh Nam Vực Mấu thuộc khối 13, phường Quỳnh Mai.

Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Nghệ An làm việc với đại diện Xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai.

Qua xác minh, nhận thấy: Tình trạng xả rác thải sinh hoạt, động vật chết bốc mùi hôi thối xuống kênh thủy lợi qua kênh Nam Vực Mấu đã gây hưởng dòng chảy tự nhiên và khả năng tiêu thoát nước của kênh thủy lợi và thực trạng này đã tồn tại rất nhiều năm nay gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng sống của người dân trong khu vực, gây ảnh hưởng môi trường, ảnh hưởng đến lợi ích công cần được pháp luật bảo vệ. Trước đó, định kỳ hàng tháng Xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai đã tổ chức vớt rác thải để khởi thông kênh thủy lợi, tuy nhiên tình trạng này vẫn không được thường xuyên và giải quyết dứt điểm, rác thải xen lẫn động vật chết vẫn liên tục xả xuống kênh thủy lợi, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân và gây ra bức xúc, dư luận xấu đối với chính quyền địa phương.

  Đây là hành vi xâm phạm đến lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước thuộc lĩnh vực môi trường theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Nhận thấy, việc để xảy ra tình trạng nêu trên có trách nhiệm của Xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An đã thiểu sự kiểm tra, giám sát, quản lý và xử lý dẫn đến để xảy ra tình trạng xả rác thải không đúng nơi quy định với lượng rác lớn ra kênh thủy lợi gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe của người dân mà không kịp thời xử lý là thực hiện chưa đúng quy định quản lý của Nhà nước về bảo vệ môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Để phòng ngừa và bảo vệ lợi ích công, bảo vệ môi trường sống của khu dân cư và nâng cao tính phòng ngừa vi phạm pháp luật trong quản lý Nhà nước trong lĩnh vực môi trường, ngày 07/4/2026, VKSND khu vực 4 – Nghệ An đã ban hành Kiến nghị khắc phục, phòng ngừa trong quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường (Kiến nghị số 338/KN-VKS-DS) Xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai yêu cầu đơn vị có chỉ đạo quyết liệt và tiến hành kiểm tra, xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm và có những biện pháp xử lý dứt điểm tình trạng xả rác thải gây ách tắc kênh mương, đảm bảo dòng chảy thông suốt và môi trường trong lành.

Sau khi nhận được kiến nghị của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4- Nghệ An, Xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai đã thực hiện ngay kiến nghị, đã trục vớt rác thải, động vật chết, đáng chú ý, kết quả thực hiện kiến nghị của Viện kiểm sát đã được nhân dân đồng tình, ghi nhận tích cực từ người dân; trong đó có người dân đã có bài viết bày tỏ sự cảm ơn đối với sự vào cuộc kịp thời, trách nhiệm của cơ quan Viện kiểm sát trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Hình ảnh xí nghiệp thủy lợi Hoàng Mai tiến hành trục vớt rác thải, khơi thông dòng chảy

Hình ảnh người dân viết thư cảm ơn VKSND Khu vực 4 nền tảng mạng xã hội Facebook.

Những hoạt động trên của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Nghệ An đã cho thấy sự chủ động, quyết liệt của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, góp phần bảo vệ lợi ích công, giữ gìn môi trường sống và phát triển bền vững tại địa phương../.