Sáng ngày 03/6/2026, tại Hội trường Ủy ban nhân dân xã Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) Khu vực 2, tỉnh Nghệ An đã phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam xã Nghi Lộc tổ chức thành công Hội nghị tuyên truyền Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội với chủ đề: “Tố tụng công ích - Điểm tựa pháp lý để bảo vệ người yếu thế và lợi ích chung của cộng đồng”. Đây là bước đi kịp thời nhằm đưa một chế định pháp lý hoàn toàn mới, mang tính đột phá vào sâu rộng trong đời sống nhân dân.

Toàn cảnh Hội nghị

           Tham dự hội nghị có đồng chí Doãn Thị Ánh Tuyết  và đồng chí Nguyễn Lê Cường - Phó Viện trưởng VKSND Khu vực 2 cùng đại diện Thường trực Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nghi Lộc, lực lượng Công an xã, Ban công tác Mặt trận các xóm, tổ hòa giải và đông đảo Nhân dân trên địa bàn.

           Phát biểu khai mạc hội nghị, đại diện lãnh đạo VKSND Khu vực 2 nhấn mạnh: Nghị quyết số 205/2025/QH15 là bước phát triển mới trong cơ chế bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích công cộng. Việc Quốc hội giao VKSND thực hiện thí điểm quyền khởi kiện trong một số vụ án dân sự đặc thù không chỉ mở rộng công cụ pháp lý bảo vệ người yếu thế mà còn góp phần tăng cường hiệu quả bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng.

Đại biểu tham dự Hội nghị

           Để giúp cán bộ cơ sở và Nhân dân tiếp cận đầy đủ các nội dung cốt lõi của Nghị quyết số 205/2025/QH15 và Thông tư liên tịch số 09/2025, hội nghị tập trung triển khai 03 chuyên đề trọng tâm.

Chuyên đề 1: Bản chất nhân văn và lý do ra đời của chế định tố tụng công ích

Chuyên đề mở đầu đã thẳng thắn chỉ ra những khoảng trống pháp lý trong đời sống, nơi quyền lợi của người dân bị xâm hại nhưng không thể tự bảo vệ. Thực tế cho thấy, nhiều người cao tuổi cô đơn, trẻ em, người khuyết tật, hoặc những người phụ thuộc lớn về kinh tế khi bị cản trở quyền dân sự, chiếm đoạt tài sản, giấy tờ thường chọn cách chịu đựng trong im lặng vì già yếu, thiếu hiểu biết pháp luật hoặc sợ bị trả thù. Song song đó, có những vi phạm xâm hại trực tiếp đến lợi ích công như đổ phế thải gây ô nhiễm kênh mương, lấn chiếm lối đi chung, trục lợi đất công hay vi phạm an toàn thực phẩm - dù gây bức xúc lớn nhưng người dân thường ngại đứng tên khởi kiện vì tâm lý "việc chung đã có người khác lo" hoặc không đủ nguồn lực theo đuổi.  

Chế định tố tụng công ích ra đời chính là lời giải cho bài toán đó: Trao quyền thí điểm cho Viện kiểm sát nhân dân đại diện khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công cộng. Chuyên đề khẳng định đây là một cơ chế mang chiều sâu nhân văn của Nhà nước pháp quyền, đặt con người vào trung tâm, bảo vệ quyền lợi cộng đồng nhưng được kiểm soát rất nghiêm cẩn, không chạy theo cảm tính và không làm phát sinh khiếu kiện tràn lan.

Chuyên đề 2: Kỹ năng nhận diện vi phạm và quy trình tiếp nhận thông tin từ cơ sở

Nếu chuyên đề thứ nhất định hình tư duy, thì chuyên đề thứ hai đi sâu vào hướng dẫn hành động cho các lực lượng tại cơ sở. Nội dung tập trung trang bị cho người dân, trưởng xóm, Ban công tác Mặt trận và các tổ hòa giải cách thức nhận diện tường tận các hành vi vi phạm có tính chất công ích phát sinh tại địa bàn dân cư. Từ việc thu thập các dấu hiệu ban đầu bằng hình ảnh, video, nhân chứng đến việc sơ bộ đánh giá hậu quả thiệt hại đối với môi trường sống hay quyền lợi cá nhân của người yếu thế.

Điểm then chốt của chuyên đề này là chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, xác minh chặt chẽ của Viện kiểm sát dựa trên phương châm hành động: "Thấy đúng - báo đúng - ghi đúng - chuyển đúng - xử lý đúng". Sự rõ ràng về mặt quy trình giúp gạt bỏ tâm lý e ngại của người dân, bảo mật thông tin người phản ánh và đảm bảo mọi nguồn tin từ cơ sở đều được phân loại, xử lý một cách khoa học, khách quan.

Chuyên đề 3: Mô hình phối hợp liên ngành đưa Nghị quyết vào đời sống

Chuyên đề cuối cùng mang tính chất định hình cơ chế vận hành dài hạn, thiết lập mối quan hệ phối hợp chặt chẽ giữa ngành Kiểm sát, Mặt trận Tổ quốc và chính quyền cơ sở. Tố tụng công ích không làm thay vai trò của chính quyền, không chồng chéo lên trách nhiệm của Mặt trận. Ngược lại, cơ chế này chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có sự gắn kết đồng bộ theo mô hình: "Dân biết - dân báo - cơ sở ghi nhận - Mặt trận kết nối - chính quyền phối hợp - Viện kiểm sát xác minh - pháp luật bảo vệ".

Chuyên đề đã phân tích rõ vai trò mang tính "mắt xích" của hệ thống chính trị cơ sở. Các đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Người cao tuổi, Đoàn Thanh niên là những người sát dân nhất, hiểu hoàn cảnh từng hội viên nhất để kịp thời phát hiện vi phạm. Sự kết nối nhịp nhàng này đảm bảo khi có vụ việc phát sinh, thông tin sẽ chảy thông suốt từ người dân qua Mặt trận đến Viện kiểm sát để bảo vệ kịp thời quyền lợi chính đáng.

Báo cáo viên quán triệt Chuyên đề tại Hội nghị

Bên cạnh truyền tải lý luận, hội nghị cũng dành thời gian thảo luận và giải đáp vướng mắc từ người dân. Ban tổ chức đã tận tình hướng dẫn cụ thể cách thức phản ánh thông tin sao cho ngắn gọn, trung thực và đủ căn cứ pháp lý. Đối với các vụ việc phát sinh sau hội nghị, hệ thống Mặt trận xã Nghi Lộc và các tổ chức đoàn thể sẽ là đầu mối tin cậy để tập hợp, phân loại ban đầu, sau đó phối hợp chuyển giao đến VKSND Khu vực 2 để xem xét, thực hiện các bước xác minh theo đúng quy định của pháp luật.

Phát biểu bế mạc hội nghị, đồng chí Lê Thị Tâm Bình - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nghi Lộc khẳng định:việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan tư pháp mà cần sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư. Khi người dân hiểu đúng, phát hiện đúng và phản ánh đúng các hành vi xâm phạm quyền lợi của người yếu thế hoặc lợi ích chung, cơ chế tố tụng công ích sẽ thực sự phát huy hiệu quả, trở thành công cụ pháp lý quan trọng góp phần bảo vệ công bằng xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân vào pháp luật.

Đồng chí Lê Thị Tâm Bình - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nghi Lộc phát biểu bế mạc Hội nghị

           Thông qua hội nghị, VKSND Khu vực 2, Nghệ An tiếp tục khẳng định vai trò chủ động trong việc đưa Nghị quyết số 205/2025/QH15 vào thực tiễn; góp phần lan tỏa tinh thần nhân văn của chế định tố tụng công ích, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người yếu thế, đồng thời bảo vệ lợi ích chung của cộng đồng ngay từ cơ sở.

   Tin: Võ Thị Trang Ngân

                                                                   SĐT: 0984144943