Qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án hình sự trên địa bàn, VKSND khu vực 4 - Nghệ An nhận thấy tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật do người dưới 18 tuổi thực hiện có chiều hướng gia tăng, tính chất ngày càng nghiêm trọng, manh động. Từ thực tiễn đó, đơn vị đã ban hành kiến nghị phòng ngừa, đề xuất nhiều giải pháp nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh tội phạm trong lứa tuổi thanh thiếu niên.

VKSND khu vực 4 – Nghệ An phối hợp truyên truyền pháp luật

Thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), VKSND khu vực 4 - Nghệ An luôn xác định công tác kiến nghị phòng ngừa vi phạm và tội phạm là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất.

Thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án hình sự xảy ra trên địa bàn các xã, phường thuộc phạm vi quản lý, đơn vị nhận thấy tình trạng người dưới 18 tuổi thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật và phạm tội đang có những diễn biến đáng lo ngại.

Theo số liệu thống kê từ ngày 01/7/2025 đến nay, các cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố, điều tra 35 vụ án với 64 bị can là người dưới 18 tuổi; Viện kiểm sát đã truy tố 31 vụ với 55 bị can; Tòa án đã xét xử 30 vụ với 52 bị cáo. Các hành vi phạm tội chủ yếu gồm cướp tài sản, cướp giật tài sản, gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích và một số hành vi vi phạm khác có tính chất nguy hiểm.

Đáng chú ý, nhiều vụ án thể hiện sự manh động, coi thường pháp luật, sử dụng hung khí nguy hiểm hoặc xâm hại trực tiếp đến trẻ em và học sinh. Một số vụ việc xảy ra trên các tuyến giao thông trọng điểm, khu vực đông dân cư, ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự và gây tâm lý lo lắng trong nhân dân.

Qua nghiên cứu hồ sơ các vụ án, VKSND khu vực 4 - Nghệ An nhận thấy trong tổng số các đối tượng bị truy tố có tỷ lệ rất cao là thanh thiếu niên đã nghỉ học sớm. Đây là dấu hiệu cho thấy nguy cơ phát sinh vi phạm pháp luật ở nhóm đối tượng thiếu sự quản lý, định hướng từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Theo đánh giá của Viện kiểm sát, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên xuất phát từ nhiều yếu tố. Một bộ phận thanh thiếu niên còn hạn chế về nhận thức pháp luật, kỹ năng sống và khả năng kiểm soát hành vi. Nhiều trường hợp có hoàn cảnh gia đình khó khăn, thiếu sự quan tâm, giáo dục từ cha mẹ hoặc chịu tác động tiêu cực từ môi trường sống.

Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội cùng với các nội dung độc hại, bạo lực, lệch chuẩn cũng đang tác động không nhỏ đến nhận thức và hành vi của thanh thiếu niên. Công tác phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội trong quản lý, giáo dục học sinh, nhất là các em nghỉ học sớm, ở một số nơi vẫn chưa thực sự hiệu quả.

Hình ảnh các buổi tuyên truyền pháp luật của Chi đoàn VKSND khu vực 4 – Nghệ An

Từ những tồn tại, hạn chế được phát hiện thông qua hoạt động kiểm sát, VKSND khu vực 4 - Nghệ An đã ban hành kiến nghị phòng ngừa đối với UBND các xã, phường trên địa bàn.

Trong đó, Viện kiểm sát đề nghị tăng cường quản lý, rà soát các trường hợp thanh thiếu niên có biểu hiện vi phạm pháp luật; kịp thời phát hiện các đối tượng có hành vi lôi kéo người chưa thành niên tham gia phạm tội để có biện pháp ngăn chặn từ sớm.

Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong trường học; tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn; tạo điều kiện để thanh thiếu niên tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, sinh hoạt cộng đồng lành mạnh, nhất là trong dịp nghỉ hè.

Viện kiểm sát cũng kiến nghị các địa phương tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong quản lý, giáo dục học sinh; quan tâm hỗ trợ, tư vấn nghề nghiệp đối với các trường hợp nghỉ học sớm; đồng thời tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống camera giám sát tại các tuyến đường trọng điểm nhằm phục vụ hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.

Thực tiễn cho thấy, phòng ngừa tội phạm luôn là giải pháp hiệu quả và bền vững hơn so với xử lý hậu quả do tội phạm gây ra. Việc VKSND khu vực 4 - Nghệ An chủ động phát hiện nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm và kịp thời ban hành kiến nghị phòng ngừa đã góp phần phát huy vai trò của ngành Kiểm sát trong tình hình mới, không chỉ thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp mà còn tham gia tích cực vào nhiệm vụ giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.

Qua đó tiếp tục khẳng định quan điểm xuyên suốt của ngành Kiểm sát nhân dân là gắn công tác đấu tranh xử lý tội phạm với công tác phòng ngừa vi phạm và tội phạm; bảo đảm xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không làm oan người vô tội và không bỏ lọt tội phạm.

    Nguyễn Đình Thái và tổ tuyên truyền
                                                                      VKSND khu vực 4 - Nghệ An