giới thiệu chung
Skip portletPortlet Menu
 
tin tức sự kiện
Skip portletPortlet Menu
 
lĩnh vực chuyên môn
Skip portletPortlet Menu
 
Thông tin
Skip portletPortlet Menu
 
liên kết website
Skip portletPortlet Menu
 
 
 
 
 
 
 
tin chi tiết
Skip portletPortlet Menu
 
TÁC PHẨM DỰ THI GIẢI BÚA LIỀM VÀNG: Phòng THQCT,KSĐT, KSXXST Án kinh tế, tham nhũng và chức vụ Viện KSND Tỉnh với công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm liên quan đến khai thác cát sỏi trái phép (09/10/2019 10:33 AM)

Nghệ An là một tỉnh nằm ở trung tâm khu vực Bắc Trung Bộ, đất rộng, người đông. Với diện tíchtự nhiên 16.490,25 km² lớn nhất cả nước; dân số hơn 3,5 triệu người (tính đến năm 2019), đứng thứ tư cả nước; là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh; hội tụ đầy đủ các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường biển, đường thủy nội địa; điều kiện tự nhiên phong phú, đa dạng như một Việt Nam thu nhỏ... Nghệ An có nhiều tiềm năng và lợi thế để thu hút đầu tư và ngày càng có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đến tìm hiểu cơ hội đầu tư, kinh doanh tại Nghệ An.


Với vị trí như vậy, Nghệ An đóng vai trò quan  trọng  trong  giao lưu kinh tế, thương  mại, du  lịch, vận chuyển  hàng  hóa  với cả nước và các nước khác trong khu vực, nhất là các nước Lào, Thái Lan và Trung Quốc, là điều kiện thuận lợi để kêu gọi đầu tư phát triển kinh tế - xã hội.


Với lợi thế khi có đường bờ biển dài đến 82 km và diện tích vùng biển là 4.230 hải lý vuông, dọc bờ biển có 6 cửa lạch lớn như: lạch  Cờn, lạch  Quèn,  lạch  Thơi, lạch Vạn, Cửa Lò, Cửa Hội cùng với đó là hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, đan xen nhau giữa địa bàn các huyện kéo dài từ huyện biên giới Kỳ Sơn chảy qua các huyện miền núi Tương Dương, Con Cuông về đến các huyện đồng bằng như: Thanh Chương, Đô Lương, Nam Đàn...cùng với sự đa dạng về sinh vật, thực vật, thiên nhiên đã vẽ nên một bức tranh sơn thủy hữu tình, từ lâu đã tạo nên hình ảnh rất đỗi bình dị mà lại nên thơ,thân quen với mỗi người dân Xứ Nghệ:


"Đường vô xứ Nghệ quanh quanh
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ"



Ảnh: Một góc Nghệ An nhìn từ trên cao tại Huyện Thanh Chương


Trong những năm gần đây, khi nền kinh tế ngày càng phát triển kéo theo sự đa dạng hóa trong các lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh, kéo theo đó là sự gia tăng của các loại tội phạm nói chung và tội phạm liên quan đến lĩnh vực môi trường nói riêng, đặc biệt là sự gia tăng đột biến của tội phạm liên quan đến hành vi khai thác cát sỏi trái phép đã gióng lên hồi chuông đáng báo động đối với các Cơ quan chức năng trong việc phát hiện, đấu tranh, xử lý và phòng ngừa.


Xuất phát từ tình hình thực tế, khi các công trình xây dựng, các khu chung cư, Tòa nhà cao tầng thi nhau mọc lên kéo theo đó là nhu cầu về cung cấp nguyên vật liệu xây dựng (cát, sỏi) tăng đột biến dẫn đến tình trạng khai thác trái phép tăng lên một cách đáng báo động.


Theo báo cáo mới nhất của các Cơ quan chức năng thì hiện nay toàn tỉnh Nghệ An có 117 bến cát, sỏi hoạt động; trong đó có 54 bến đã được cấp phép, 53 bãi tập kết hoạt động trái phép, 10 bãi tập kết đình chỉ và dừng hoạt động; 50 mỏ được cấp phép, 02 giấy phép thăm dò, 03 giấy phép nạo vét lòng hồ thủy điện; hơn 400 phương tiện thủy hoạt động khai thác cát, sỏi.


Trong những năm vừa qua, mặc dù các Cơ quan chức năng đã tiến hành nhiều giải pháp đồng bộ tuy nhiên, vì nhiều nguyên nhân mà nạn khai thác cát, sỏi trái phép vẫn diễn ra như một vấn nạn tồn tại, diễn ra hàng ngày. Lợi dụng đặc điểm của vị trí địa lý, địa hình của các khúc sông mà các đối tượng đã sử dụng các thủ đoạn tinh vi, đó là lợi dụng vào đêm khuya, sáng sớm hoặc giữa trưa, thời điểm có ít người qua lại để hạn chế sự kiểm tra của các Cơ quan chức năng dùng thuyền tự chế để tiến hành hút cát theo dạng thổ phỉ, nếu trót lọt thì đưa về tập kết, bán ngay cho các đầu nậu. Nếu phát hiệu ra lực lượng chức năng truy đuổi thì lập tức thu dọn máy móc, tẩu tán tang vật, đưa thuyền vào bãi ẩn nấp, lẩn trốn. Các đối tượng thực hiện hành vi nạo hút cát chủ yếu là người dân "vạn chài", sinh sống chủ yếu trên sông nước, được các đầu nậu thuê và trả công theo ngày. Những đối tượng này, nhận thức về pháp luật còn hạn chế cộng thêm đó là gánh nặng về cuộc sống mưu sinh, hai yếu tố này là nguyên nhân buộc  những người lao động trên sông vướng vào vòng lao lý.


Trước tình hình thực tế là sự gia tăng một cách đáng báo động của loại tội phạm này, đã gây ra sự bức xúc của người dân bởi hệ quả của nó dẫn đến tình trạng sụt lở đất hai bên bờ sông, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoa màu, đất canh tác nông nghiệp, tác động trực tiếp đến đời sống của bà con; bên cạnh đó, việc hút cát, sỏi trái phép dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường nặng nề, các hố, các lỗ hổng ở đáy sông kéo dài dẫn đến hệ lụy khôn lường khi mà số lượng các vụ trẻ em bị đuối nước, sẩy chân tại các khúc sông bị hút cát, sỏi ngày càng gia tăng...


Tất cả các vấn đề nhức nhối đó đã đặt ra cho các Cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh Nghệ An những thách thức không hề nhỏ trong công cuộc đấu tranh và xử lý triệt để đối với loại tội phạm này.



Ảnh: Bến khai thác cát trái phép tại xã Thanh Hưng (huyện Thanh Chương), đoạn dưới chân cầu Rạng. (Nguồn: Báo Nghệ An)



Ảnh: Một điểm khai thác cát trái phép trên địa bàn huyện Anh Sơn.


Theo số liệu mới nhất của các cơ quan chức năng, sau 3 tháng ra quân kiểm tra, chỉ tính từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2019, đoàn Liên ngành  cấp Tỉnh đã phát hiện và xử lý: 89 vụ, 111 lỗi vi phạm của tổ chức, cá nhân về hành vi khai thác, kinh doanh cát sỏi trái phép...xử phạt hơn 700 triệu đồng, tịch thu hơn 80 phương tiện, hơn 400m 3 cát...


Song song với hoạt động kiểm tra, xử lý các vi phạm hành chính, thông qua tuần tra đột xuất và theo dõi mật phục, đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh còn phát hiện, bắt quả tang 40 vụ việc khai thác cát, sỏi trái phép. Nổi bật, kiểm tra từ đầu tháng 9 đến nay, đoàn đã phát hiện bắt quả tang 15 vụ khai thác cát, sỏi trái phép, trong đó Thanh Chương 11 vụ , Hưng Nguyên 3 vụ và Nam Đàn 01 vụ...


Từ những phân tích và thông qua các số liệu nói trên đã chỉ ra một thực trạng rằng: tình trạng khai thác cát sỏi trái phép trên địa bàn tỉnh Nghệ An đang từng ngày, từng giờ diễn biến hết sức phức tạp, số lượng các vụ khai thác cát, sỏi trái phép vẫn không có dấu hiệu giảm mặc dù các Cơ quan chức năng ở địa phương cũng như cấp Tỉnh trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã triển khai các giải pháp đồng bộ, ra quân quyết liệt và xử lý nghiêm. Mặc dù vậy, có thể thấy rằng, xuất phát từ nhiều nguyên nhân trong đó có yếu tố lợi nhuận mà các đối tượng đầu nậu vẫn tìm mọi cách để khai thác tận thu nguồn tài nguyên này.


Phòng THQCT, KSĐT, KSXXST án kinh tế, tham nhũng và chức vụ (Phòng 3) - Viện KSND tỉnh Nghệ An được thành lập với chức năng thụ lý, giải quyết đối với các vụ việc, vụ án liên quan đến lĩnh vực kinh tế, chức vụ, tham nhũng và môi trường. Sau nhiều lần sát nhập, chia tách đến nay, Phòng vẫn giữ vững chức năng THQCT, KSĐT, KSXXST án kinh tế, tham nhũng và chức vụ trên địa bàn tỉnh Nghệ An.  Trong suốt những năm vừa qua, nhờ có sự quan tâm, lãnh đạo của Cấp ủy Chính quyền địa phương cũng như sự Lãnh đạo của Viện KSND Tỉnh cùng với sự đoàn kết, cộng sự của tập thể Phòng 3 và điều quan trọng nhất đó là sự thay đổi về quy định của pháp luật trong Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)  mà công tác thụ lý, giải quyết các vụ việc, vụ án nói chung và  liên quan đến tội "Vi phạm quy định về khai thác bảo vệ, tài nguyên" nói riêng đã đạt được nhiều kết quả nổi bật và đáng ghi nhận. Nghệ An được xem là đơn vị đầu tiên trong cả nước tiến hành khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử đối với loại tội phạm này.


Nếu như trước đây tại Điều 172 Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) chỉ quy định:


"1. Người nào vi phạm các quy định của Nhà nước về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên trong đất liền, hải đảo, nội thuỷ, vùng lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa và vùng trời của Việt Nam mà không có giấy phép hoặc không đúng với nội dung giấy phép gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ năm mươi triệu đồng đến một tỷ đồng hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm..."đã dẫn đến việc xử lý không triệt để thì tại Điều 227 Bộ luật hình sự năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2018) đã gỡ được nút thắt cơ bản nhất trong việc quy định về tình tiết "đã bị xử phạt hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này..."đây là quy định giúp cho các Cơ quan tiến hành tố tụng ở Nghệ An có cơ sở vững chắc trong việc áp dụng pháp luật để xử lý triệt để đối với loại tội phạm này.


Tuy nhiên, có một thực trạng phổ biến hiện nay, đó là việc khai thác cát sỏi chủ yếu do các đối tượng sinh sống trên sông nước, các đối tượng sống phụ thuộc vào sông nước, có trình độ nhận thức hạn chế đã bị các chủ thuyền, các đầu nậu thuê, dẫn đến trong quá trình xử lý chỉ xử lý được các đối tượng trực tiếp thực hiện hành vi, còn các đối tượng đứng ra thuê, đứng sau chỉ đạo vẫn còn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật chưa được xử lý triệt để, kịp thời.


Tính đến ngày 30/9/2019, các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Nghệ An đã tiến hành khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử 07 vụ/07 bị cáo liên quan đến tội "Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên". Tất cả các vụ án đều được tiến hành giải quyết nhanh chóng, bảo đảm theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời góp phần to lớn vào việc giáo dục, răn đe chung.


Là một loại tội phạm không mới nhưng quá trình phát hiện và xử lý đòi hỏi các Cơ quan chức năng phải có sự phối hợp chặt chẽ, đồng thời quá trình giải quyết bản thân các cán bộ, Kiểm sát viên cũng phải có sự am hiểu về kiến thức  chuyên môn trong việc khám nghiệm hiện trường, thu giữ tang vật, tiến hành lấy mẫu tang vật vi phạm gửi đi giám định.



Ảnh: Đ/c Trần Xuân Trường-Trưởng phòng 3, Viện KSND tỉnh Nghệ An trực tiếp tham gia khám nghiệm hiện trường, lấy mẫu tang vật một vụ án liên quan đến hành vi khai thác cát, sỏi trái phép trên địa bàn huyện Hưng Nguyên.



Theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 thì Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố. Ngay từ khi các đạo luật lớn có hiệu lực thi hành, Lãnh đạo phòng đã quán triệt và triển khai, yêu cầu cán bộ, Kiểm sát viên trong đơn vị thực hiện nghiêm túc đồng thời tích cực nghiên cứu, tìm hiểu các quy định mới để vận dụng trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ.


Xác định rõ vai trò của Viện kiểm sát ở giai đoạn này, đặc biệt đối với các vụ án khai thác cát, sỏi trái phép thì việc tham gia khám nghiệm ban đầu cùng với Cơ quan chức năng (Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Nghệ An, chính quyền địa phương nơi xảy ra hành vi phạm tội) được Lãnh đạo Phòng 3 quan tâm, chỉ đạo các Kiểm sát viên chủ động phối hợp thực hiện có hiệu quả.


Tất cả các vụ việc về tội "Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên" Kiểm sát viên phòng đều trực tiếp tham gia khám nghiệm ngay ban đầu khi có thông báo của Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Nghệ An. Trong quá trình tham gia khám nghiệm hiện trường, việc xác định tọa độ, vị trí của tàu khai thác, xác định ranh giới của đoạn sông, xác định độ sâu, tiến hành lấy mẫu tang vật vi phạm được Kiểm sát viên, kiểm sát, phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra. Một số vụ án có tính chất phức tạp, đ/c Trần Xuân Trường- Trưởng phòng đã trực tiếp tham gia quá trình khám nghiệm, để làm cơ sở vững chắc cho việc xử lý sau này, tránh việc khởi tố oan, sai, bỏ lọt tội phạm và người phạm tội.


Cụ thể: Ngày 26/5/2018, Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Nghệ An qua tuần tra đã phát hiện, bắt quả tang tàu hút cát của Nguyễn Văn Trường-sinh năm 1996, trú tại xóm 9, xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên đang hút cát từ lòng sông Lam lên. Khối lượng cát thu giữ trên tàu là  105,28m3. Sau khi phát hiện sự việc, Phòng đã thông báo cho Phòng 3-Viện KSND tỉnh Nghệ An cử Kiểm sát viên tham gia khám nghiệm hiện trường ban đầu.


Thực hiện chức năng THQCT, kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm vụ việc có dấu hiệu tội phạm theo quy định của BLTTHS năm 2015. Ngày 31/5/2018, đ/c Trần Xuân Trường- Trưởng phòng 3 –Viện KSND tỉnh đã trực tiếp tham gia cùng Phòng Cảnh sát môi trường (PC49) Công an tỉnh Nghệ An do đ/c Trần Phúc Thịnh –Trưởng phòng chủ trì cùng các đ/c điều tra viên tiến hành khám nghiệm hiện trường và lấy mẫu vật gửi đi giám định.


Trong quá trình làm việc, đoàn đã trực tiếp kiểm tra tại các điểm khai thác cát, xác minh làm rõ một số nội dung, tiến hành lấy lời khai của những đối tượng liên quan, xác định vị trí điểm khai thác, đồng thời lấy mẫu vật cát ở điểm bị khai thác gửi đi giám định làm cơ sở để giải quyết vụ việc sau này.


Sau khi thụ lý tin báo, tố giác tội phạm, Phòng đã cử Kiểm sát viên có năng lực, có kinh nghiệm thụ lý giải quyết. Quá trình kiểm sát, Kiểm sát viên đã chủ động phối hợp với Điều tra viên, đồng thời nghiên cứu kỹ hồ sơ kịp thời đề ra các bản yêu cầu kiểm tra, xác minh có chất lượng. Trong đó, việc xác minh về tiền án, tiền sự đối với đối tượng được khẩn trương làm rõ. Theo đó, qua điều tra, xác minh: Ngày 25.5.2018, đối tượng Nguyễn Văn Trường đã bị Cơ quan CSĐT Công an huyện Hưng Nguyên ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính về hành vi khai thác cát trái phép. Sau khi có Kết luận giám định, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Nghệ An đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn Trường về tội "Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên" quy định tại Điều 227 Bộ luật hình sự.


Quá trình thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết vụ án, Kiểm sát viên đã tích cực nghiên cứu hồ sơ đồng thời phối hợp với Điều tra viên tiến hành lấy lời khai của đối tượng cũng như những người liên quan, kịp thời đề ra các bản yêu cầu điều tra có chất lượng, được Cơ quan điều tra thực hiện nghiêm túc và đẩy đủ. Đối với một số vụ án có nhiều khó khăn, vướng mắc, chưa thống nhất về quan điểm xử lý, Lãnh đạo phòng tổ chức họp để trao đổi, thảo luận một cách dân chủ nhằm có sự đánh giá và kết luận đa chiều. Đối với một số vụ án bị can quanh co không nhận tội, lời khai không thống nhất, Kiểm sát viên đã chủ động đề xuất với Lãnh đạo phòng phối hợp Cơ quan điều tra hỏi cung bị can kết hợp ghi âm, ghi hình.